نحوه نگهداری از تجهیرات و وسایل جوش فورجینگ میلگرد و بهبود کیفیت اجراء فورجینگ

کیفیت جوش فورجینگ سر به سر میلگرد (GPW) بیش از هر چیز به رعایت چند اصل ساده اما حساس بستگی دارد: سطح تمیز و براق، هم محوری، حرارت و فشار درست، سرد شدن آرام و کنترل کیفیت مستند. این مقاله این اصول را به شکل «بایدها و نبایدها» برای اپراتور، مجری و مهندس ناظر جمع بندی کرده است.
چکیده
جوش فورجینگ یک فرآیند فاز جامد است: دو سر میلگرد بدون ذوب شدن تا دمای خمیری گرم می شود و با فشار محوری به هم جوش می خورد. چون پیوند در سطح اتمی و در حالت جامد شکل می گیرد، هر آلودگی، فاصله، حرارت نامناسب یا خطای زمانی مستقیم روی مقاومت اتصال اثر می گذارد.
بیشتر مردودی ها در آزمون کشش و خمش ناشی از اجرای نادرست است، نه ضعف ذاتی روش. برای بررسی دلایل مردودی می توانید مقاله ی علت مردودی تست کشش فورجینگ میلگرد را هم ببینید.
۱. آماده سازی میلگرد
کیفیت اتصال از لحظه برش سر میلگردها تعیین می شود.
بایدها
- سر میلگرد ها را با دستگاه برش سرد (کاتر) به صورت صاف و عمود بر محور برش دهید.
- سطح مقطع را کاملاً تمیز و براق کنید و زنگ، اکسید، چربی، رنگ و شیره ی بتن را پاک کنید.
- برش و جوش را پشت سر هم انجام دهید تا سطوح دوباره اکسید نشوند.
- دو میلگرد را هم محور در گیره ببندید و مطمئن شوید بین دو سطح فاصله ی قابل توجه نیست.
- گرید و قطر دو میلگرد را در حدود مجاز استاندارد انتخاب کنید.
نبایدها
- سطوح دارای ناهمواری، شیب یا لبه برش خورده با شعله را، جوش ندهید.
- میلگرد آلوده، زنگ زده یا خیس(منظور خیسی در محل اتصال است) را ،جوش ندهید.
- سرهای برش خورده میلگرد را ،مدت طولانی در هوای مرطوب یا آلوده رها نکنید.
- میلگردهای کج، خمیده یا غیرهم محور را به زور در گیره نبندید.
- میلگردهایی با اختلاف قطر یا گرید بیش از حد مجاز را جفت نکنید.
۲. تجهیزات، گاز و ایمنی
استفاده از دستگاه فورجینگ استاندارد و سالم، شرط تکرارپذیری کیفیت و ایمنی کارگاه است.
بایدها
- پیش از شروع کار، گیج فشار، پمپ هیدرولیک، گیره ها، مشعل، رگولاتور و شیلنگ ها را بررسی کنید.
- سیلندرهای اکسیژن و استیلن را ایستاده، ثابت شده و دور از حرارت و جرقه نگه دارید.
- از شیرهای ایمنی و برگشت شعله گیر استفاده کنید و فشار کار گازها را در حد دستورالعمل سازنده نگه دارید.
- از عینک مناسب، دستکش و لباس مقاوم در برابر حرارت استفاده کنید.
- دستگاه را در زمان های مشخص کالیبره و سرویس کنید.
نبایدها
- از تجهیزات نشتی دار، ترک خورده یا بدون کالیبراسیون استفاده نکنید.
- روغن و گریس را با اتصالات اکسیژن در تماس قرار ندهید.
- مشعل را در محل های دارای مواد قابل اشتعال، قالب چوبی یا سوخت روشن نکنید.
- با تجهیزات غیراستاندارد یا بدون پشتیبانی فنی کار نکنید.
- نشتی گاز را با شعله یا جرقه جست وجو نکنید.
۳. حرارت دهی و اعمال فشار
حرارت و فشار باید با هم و در زمان درست روی اتصال اثر کنند.
بایدها
- شعله را مطابق دستورالعمل تنظیم کنید و نسبت اکسیژن و استیلن را مرتب کنترل کنید.
- مشعل را برای گرمایش یکنواخت در عرض ناحیه ی جوش طبق استاندارد حرکت دهید.
- تا رسیدن به دمای خمیری و ظاهر شدن رنگ مناسب، حرارت دهی را ادامه دهید.
- فشار را با مقدار و زمان تعیین شده برای هر قطر اعمال کنید تا برآمدگی (پیاز) استاندارد شکل بگیرد.
- پارامترهای هر قطر را بر اساس جدول های مورد تأیید و آموزش دیده اجرا کنید.
نبایدها
- به میلگرد بیش از حد حرارت ندهید؛ دمای نزدیک ذوب دانه ها را درشت و ناحیه ء جوش را ترد می کند.
- جوش را با حرارت ناکافی انجام ندهید؛
- مشعل را در یک نقطه ثابت نگه ندارید.
- فشار را دیر، ناکافی یا زیاد از اندازه اعمال نکنید.
- تنها در صورت کم بودن قطر جوش ،امکان تکرار عملیات امکانپذیر است،در صورت وجود هر عیب دیگری،اتصال معیوب می بایست بریده شود و اتصال سالم دیگری جایگزین گردد.
۴. سرد شدن و شرایط محیطی
بایدها
- بگذارید اتصال به صورت طبیعی و آهسته در هوای آزاد سرد شود.
- در باد شدید یا بارندگی، محل جوش را با پناهگاه موقت محافظت کنید.
- تا سرد شدن کامل، میلگرد را بدون حرکت و بدون بار نگه دارید.
نبایدها
- روی جوشِ داغ، آب نپاشید و اتصال را در معرضِ باد یا باران قرار ندهید.
- اتصال داغ را خم نکنید، ضربه نزنید و بارگذاری نکنید.
- با خنک کاری سریع، فازهای سخت و شکننده در ناحیه ی جوش ایجاد نکنید.
نکته: سرد شدن ناگهانی، بسته به ترکیب شیمیایی میلگرد، می تواند ناحیه ترد ایجاد کند که در آزمون کشش به صورت شکست ناگهانی دیده می شود.
۵. کنترل کیفیت و مستندسازی
کنترل کیفیت فقط به آزمایشگاه محدود نیست و از بازرسی هر اتصال در محل شروع می شود. روش های آن در صفحه ی کنترل کیفیت فورجینگ و جدول کنترل چشمی توضیح داده شده است.
بایدها
- همه ی اتصال ها را از نظر ظاهر و ابعاد برآمدگی بازرسی کنید.
- آزمونِ کشش و خمش را با تعداد و روش مشخص شده در استاندارد و مشخصات پروژه انجام دهید.
- نمونه ها را از جوش های واقعی پروژه و با همان اپراتور و تجهیزات بردارید.
- نتایج آزمون ها و مشخصات هر نمونه را مستند و قابل ردیابی نگه دارید.
نبایدها
- فقط به ظاهر جوش اعتماد نکنید؛ ظاهر خوب تضمین مقاومت نیست.
- نمونه غیرنماینده یا آماده سازی شده ازقبل را به آزمایشگاه ارسال نکنید.
- نتیجه ی مردودی را پنهان یا حذف نکنید؛ علت را بررسی و اصلاح کنید.
- اپراتور بدون آموزش و گواهینامه را به کار نگیرید.
جدول خلاصه ی بایدها و نبایدها
| مرحله | باید | نباید |
|---|---|---|
| آماده سازی | برش صاف و عمود، سطح براق، هم محوری | آلودگی، زنگ، فاصله، لبه ی ناصاف |
| تجهیزات و ایمنی | بررسی و کالیبراسیون، تجهیزات ایمنی | تجهیزات نشتی دار یا غیراستاندارد، روغن روی اتصالات اکسیژن |
| حرارت و فشار | گرمایش یکنواخت تا دمای خمیری، فشار به موقع | حرارت کم یا زیاد، فشار دیر یا ناکافی |
| سرد شدن | سرد شدن آهسته در هوای آزاد، محافظت از باد و باران | پاشیدن آب، حرکت یا بارگذاری اتصال داغ |
| کنترل کیفیت | بازرسی همه ی اتصال ها، آزمون کشش و خمش، مستندسازی | تکیه بر ظاهر جوش، نمونه ی غیرنماینده، اپراتور بدون صلاحیت |
نتیجه گیری
رعایت بایدها و نبایدهای بالا احتمال بروز نقص را کاهش می دهد و قبولی اتصال در آزمون های کشش و خمش را تقویت می کند. مهم ترین اصول عبارت اند از آماده سازی دقیق لبه ها، تجهیزات سالم، حرارت و فشار درست، سرد شدن آرام و کنترل کیفیت مستند. برای آموزش اپراتور می توانید به صفحه ی آموزش فورجینگ میلگرد و برای شناخت محدودیت های روش به مقاله ی معایب فورجینگ میلگرد مراجعه کنید.
درباره کنزا: مجموعه کنزا با تدوین استاندارد و مقاله ی علمی، برگزاری دوره های آموزشی فورجینگ میلگرد و ارائه ی تجهیزات تخصصی جوش سر به سر میلگرد، در کنار پروژه ها و اپراتورها برای رسیدن به اجرای بدون نقص همراه است.




نظرات:
پیشنهاد میکنم
ممنون از مطلب جامع و کاملتون.من ناظر پروژه های ساختمانی هستم.آیا همه اتصالات و جوشها باید تست چشمی و ابعادی شوند؟ 1 1
پیشنهاد میکنم
ممنون از شما که همیشه و همه جا به فکر صنعت جوش فورجینگ و کیفیت آن هستید.افتخار آن را دارم که 15 سال همیشه از جناب مهندس رجبی پور آموختم و همچنان می آموزم.خدا به شما خیر عنایت کند. 23 19
پیشنهاد میکنم
با سلام.اجراء فورجینگ در شهرهای شمالی از نظر آیین نامه و استاندارد فورجینگ به چه نحوی است؟ 18 18
پیشنهاد میکنم
درود.به علت رطوبت زیاد در شهرهای شمالی ،رعایت بند های آیین نامه های فورجینگ بسیار راهگشای تولید یک اتصال باکیفیت می باشد.الزام استفاده از میلگردهای برش خورده در همان شیفت کاری و منع اجراء عملیات در هوای بارانی و... 1 1
پیشنهاد میکنم
ممنون از توضیحاتتون، 19 15
پیشنهاد میکنم
با سلام.آیا این مطالب در آزمون فنی و حرفه ای فورجینگ قابل استفاده هستش؟ 22 18
پیشنهاد میکنم
دقیقا مطالب بر اساس استاندارد و آیین نامه های جوش فشاری گازی میلگرد یا فورجینگ می باشد و عملا بخشی از آموزش تئوری جوش فورجینگ در نظر گرفته شده است.لطفا بقیه مطالب درج شده در مقالات فورجینگ نیز مطالعه گردد. 1 1
پیشنهاد میکنم
ممنون بابت مطلب خوبی که درج کردین.مخصوصا برای ما که تازه کار فورجینگ رو شروع کردیم 16 22