نحوه نگهداری از تجهیرات و وسایل جوش فورجینگ میلگرد و بهبود کیفیت اجراء فورجینگ
کیفیت جوش فورجینگ سر به سر میلگرد (GPW) بیش از هر چیز به رعایت چند اصل ساده اما حساس بستگی دارد: سطح تمیز و براق، هم محوری، حرارت و فشار درست، سرد شدن آرام و کنترل کیفیت مستند. این مقاله این اصول را به شکل «بایدها و نبایدها» برای اپراتور، مجری و مهندس ناظر جمع بندی کرده است.
چکیده
جوش فورجینگ یک فرآیند فاز جامد است: دو سر میلگرد بدون ذوب شدن تا دمای خمیری گرم می شود و با فشار محوری به هم جوش می خورد. چون پیوند در سطح اتمی و در حالت جامد شکل می گیرد، هر آلودگی، فاصله، حرارت نامناسب یا خطای زمانی مستقیم روی مقاومت اتصال اثر می گذارد.
بیشتر مردودی ها در آزمون کشش و خمش ناشی از اجرای نادرست است، نه ضعف ذاتی روش. برای بررسی دلایل مردودی می توانید مقاله ی علت مردودی تست کشش فورجینگ میلگرد را هم ببینید.
۱. آماده سازی میلگرد
کیفیت اتصال از لحظه برش سر میلگردها تعیین می شود.
بایدها
- سر میلگرد ها را با دستگاه برش سرد (کاتر) به صورت صاف و عمود بر محور برش دهید.
- سطح مقطع را کاملاً تمیز و براق کنید و زنگ، اکسید، چربی، رنگ و شیره ی بتن را پاک کنید.
- برش و جوش را پشت سر هم انجام دهید تا سطوح دوباره اکسید نشوند.
- دو میلگرد را هم محور در گیره ببندید و مطمئن شوید بین دو سطح فاصله ی قابل توجه نیست.
- گرید و قطر دو میلگرد را در حدود مجاز استاندارد انتخاب کنید.
نبایدها
- سطوح دارای ناهمواری، شیب یا لبه برش خورده با شعله را، جوش ندهید.
- میلگرد آلوده، زنگ زده یا خیس(منظور خیسی در محل اتصال است) را ،جوش ندهید.
- سرهای برش خورده میلگرد را ،مدت طولانی در هوای مرطوب یا آلوده رها نکنید.
- میلگردهای کج، خمیده یا غیرهم محور را به زور در گیره نبندید.
- میلگردهایی با اختلاف قطر یا گرید بیش از حد مجاز را جفت نکنید.
۲. تجهیزات، گاز و ایمنی
استفاده از دستگاه فورجینگ استاندارد و سالم، شرط تکرارپذیری کیفیت و ایمنی کارگاه است.
بایدها
- پیش از شروع کار، گیج فشار، پمپ هیدرولیک، گیره ها، مشعل، رگولاتور و شیلنگ ها را بررسی کنید.
- سیلندرهای اکسیژن و استیلن را ایستاده، ثابت شده و دور از حرارت و جرقه نگه دارید.
- از شیرهای ایمنی و برگشت شعله گیر استفاده کنید و فشار کار گازها را در حد دستورالعمل سازنده نگه دارید.
- از عینک مناسب، دستکش و لباس مقاوم در برابر حرارت استفاده کنید.
- دستگاه را در زمان های مشخص کالیبره و سرویس کنید.
نبایدها
- از تجهیزات نشتی دار، ترک خورده یا بدون کالیبراسیون استفاده نکنید.
- روغن و گریس را با اتصالات اکسیژن در تماس قرار ندهید.
- مشعل را در محل های دارای مواد قابل اشتعال، قالب چوبی یا سوخت روشن نکنید.
- با تجهیزات غیراستاندارد یا بدون پشتیبانی فنی کار نکنید.
- نشتی گاز را با شعله یا جرقه جست وجو نکنید.
۳. حرارت دهی و اعمال فشار
حرارت و فشار باید با هم و در زمان درست روی اتصال اثر کنند.
بایدها
- شعله را مطابق دستورالعمل تنظیم کنید و نسبت اکسیژن و استیلن را مرتب کنترل کنید.
- مشعل را برای گرمایش یکنواخت در عرض ناحیه ی جوش طبق استاندارد حرکت دهید.
- تا رسیدن به دمای خمیری و ظاهر شدن رنگ مناسب، حرارت دهی را ادامه دهید.
- فشار را با مقدار و زمان تعیین شده برای هر قطر اعمال کنید تا برآمدگی (پیاز) استاندارد شکل بگیرد.
- پارامترهای هر قطر را بر اساس جدول های مورد تأیید و آموزش دیده اجرا کنید.
نبایدها
- به میلگرد بیش از حد حرارت ندهید؛ دمای نزدیک ذوب دانه ها را درشت و ناحیه ء جوش را ترد می کند.
- جوش را با حرارت ناکافی انجام ندهید؛
- مشعل را در یک نقطه ثابت نگه ندارید.
- فشار را دیر، ناکافی یا زیاد از اندازه اعمال نکنید.
- تنها در صورت کم بودن قطر جوش ،امکان تکرار عملیات امکانپذیر است،در صورت وجود هر عیب دیگری،اتصال معیوب می بایست بریده شود و اتصال سالم دیگری جایگزین گردد.
۴. سرد شدن و شرایط محیطی
بایدها
- بگذارید اتصال به صورت طبیعی و آهسته در هوای آزاد سرد شود.
- در باد شدید یا بارندگی، محل جوش را با پناهگاه موقت محافظت کنید.
- تا سرد شدن کامل، میلگرد را بدون حرکت و بدون بار نگه دارید.
نبایدها
- روی جوشِ داغ، آب نپاشید و اتصال را در معرضِ باد یا باران قرار ندهید.
- اتصال داغ را خم نکنید، ضربه نزنید و بارگذاری نکنید.
- با خنک کاری سریع، فازهای سخت و شکننده در ناحیه ی جوش ایجاد نکنید.
نکته: سرد شدن ناگهانی، بسته به ترکیب شیمیایی میلگرد، می تواند ناحیه ترد ایجاد کند که در آزمون کشش به صورت شکست ناگهانی دیده می شود.
۵. کنترل کیفیت و مستندسازی
کنترل کیفیت فقط به آزمایشگاه محدود نیست و از بازرسی هر اتصال در محل شروع می شود. روش های آن در صفحه ی کنترل کیفیت فورجینگ و جدول کنترل چشمی توضیح داده شده است.
بایدها
- همه ی اتصال ها را از نظر ظاهر و ابعاد برآمدگی بازرسی کنید.
- آزمونِ کشش و خمش را با تعداد و روش مشخص شده در استاندارد و مشخصات پروژه انجام دهید.
- نمونه ها را از جوش های واقعی پروژه و با همان اپراتور و تجهیزات بردارید.
- نتایج آزمون ها و مشخصات هر نمونه را مستند و قابل ردیابی نگه دارید.
نبایدها
- فقط به ظاهر جوش اعتماد نکنید؛ ظاهر خوب تضمین مقاومت نیست.
- نمونه غیرنماینده یا آماده سازی شده ازقبل را به آزمایشگاه ارسال نکنید.
- نتیجه ی مردودی را پنهان یا حذف نکنید؛ علت را بررسی و اصلاح کنید.
- اپراتور بدون آموزش و گواهینامه را به کار نگیرید.
جدول خلاصه ی بایدها و نبایدها
| مرحله | باید | نباید |
|---|---|---|
| آماده سازی | برش صاف و عمود، سطح براق، هم محوری | آلودگی، زنگ، فاصله، لبه ی ناصاف |
| تجهیزات و ایمنی | بررسی و کالیبراسیون، تجهیزات ایمنی | تجهیزات نشتی دار یا غیراستاندارد، روغن روی اتصالات اکسیژن |
| حرارت و فشار | گرمایش یکنواخت تا دمای خمیری، فشار به موقع | حرارت کم یا زیاد، فشار دیر یا ناکافی |
| سرد شدن | سرد شدن آهسته در هوای آزاد، محافظت از باد و باران | پاشیدن آب، حرکت یا بارگذاری اتصال داغ |
| کنترل کیفیت | بازرسی همه ی اتصال ها، آزمون کشش و خمش، مستندسازی | تکیه بر ظاهر جوش، نمونه ی غیرنماینده، اپراتور بدون صلاحیت |
نتیجه گیری
رعایت بایدها و نبایدهای بالا احتمال بروز نقص را کاهش می دهد و قبولی اتصال در آزمون های کشش و خمش را تقویت می کند. مهم ترین اصول عبارت اند از آماده سازی دقیق لبه ها، تجهیزات سالم، حرارت و فشار درست، سرد شدن آرام و کنترل کیفیت مستند. برای آموزش اپراتور می توانید به صفحه ی آموزش فورجینگ میلگرد و برای شناخت محدودیت های روش به مقاله ی معایب فورجینگ میلگرد مراجعه کنید.
درباره کنزا: مجموعه کنزا با تدوین استاندارد و مقاله ی علمی، برگزاری دوره های آموزشی فورجینگ میلگرد و ارائه ی تجهیزات تخصصی جوش سر به سر میلگرد، در کنار پروژه ها و اپراتورها برای رسیدن به اجرای بدون نقص همراه است.
نظرات:
پیشنهاد میکنم
ممنون از شما که همیشه و همه جا به فکر صنعت جوش فورجینگ و کیفیت آن هستید.افتخار آن را دارم که 15 سال همیشه از جناب مهندس رجبی پور آموختم و همچنان می آموزم.خدا به شما خیر عنایت کند. 20 12
پیشنهاد میکنم
با سلام.اجراء فورجینگ در شهرهای شمالی از نظر آیین نامه و استاندارد فورجینگ به چه نحوی است؟ 16 16
پیشنهاد میکنم
ممنون از توضیحاتتون، 15 9
پیشنهاد میکنم
با سلام.آیا این مطالب در آزمون فنی و حرفه ای فورجینگ قابل استفاده هستش؟ 13 14
پیشنهاد میکنم
ممنون بابت مطلب خوبی که درج کردین.مخصوصا برای ما که تازه کار فورجینگ رو شروع کردیم 14 15