Backfire و راه های جلوگیری از آن در جوش فورجینگ سر به سر میلگرد
راهنمای ایمنی دستگاه جوش سر به سر میلگرد
تهیه و تنظیم: دفتر فنی کنزا – بومی ساز جوش سر به سر میلگرد در ایران
مقدمه
برگشت شعله (Backfire) یکی از خطرات جدی در فرآیندهای جوشکاری و برشکاری با اکسیژن و گازهای سوختنی (Oxy-Fuel) است. این پدیده می تواند باعث آسیب شدید به تجهیزات، شیلنگ ها، اتصالات و حتی انفجار شود. اپراتورهای جوش فورجینگ سر به سر میلگرد، به دلیل ماهیت کار، بیش از سایر گروه ها در معرض این خطر قرار دارند.
این راهنما با هدف افزایش آگاهی و ارائه دستورالعمل های عملی برای استفاده صحیح از فلاش بک (Flashback Arrestor) و پیشگیری از برگشت شعله تهیه شده است.
Backfire چیست؟
Backfire زمانی رخ می دهد که شعله از نوک نازل به سمت داخل شیلنگ ها حرکت کند. این پدیده معمولاً با صدای تیز و بلند همراه است. در صورت نبود فلاش بک مناسب، شعله می تواند با سرعت ۱۳ متر بر ثانیه در طول شیلنگ حرکت کرده و به سمت سیلندر برسد؛ وضعیتی که احتمال انفجار را بسیار بالا می برد.
چرا Backfire خطرناک است؟
- آسیب داخلی به شیلنگ ها و اتصالات
- افزایش احتمال نشتی گاز
- کاهش کارایی تجهیزات
- احتمال آتش سوزی یا انفجار
- ایجاد شرایط ناایمن برای اپراتور
Backfire همیشه نشانه وجود نقص در سیستم است؛ بنابراین قبل از ادامه کار، باید علت آن شناسایی و رفع شود.
علل اصلی Backfire در جوش فورجینگ سر به سر میلگرد
۱) مشکلات شیلنگ و اتصالات
- پوسیدگی، پارگی یا خشک شدگی شیلنگ
- آلودگی داخلی شیلنگ
- پیچ خوردگی یا انسداد
- آسیب ناشی از تماس با قطعات داغ
- استفاده از شیلنگ های قدیمی و شکننده
۲) مشکلات نازل و مشعل
- گرفتگی نوک نازل به دلیل رسوب
- تماس نوک نازل با میلگرد
- گرم شدن بیش از حد نازل
- کوچک یا بزرگ بودن قطر نازل
۳) مشکلات فشار گاز
- تنظیم اشتباه شیرهای گاز هنگام شروع کار
- افت فشار در یکی از شیلنگ ها
- طول زیاد شیلنگ و کاهش فشار
- عدم دید اپراتور به فشارسنج
- حجم ناکافی گاز در منبع
۴) خطاهای اپراتوری
- عبور از روی شیلنگ
- روشن کردن نادرست مشعل
- عدم پاک سازی شیلنگ قبل از کار
- استفاده از تجهیزات نامناسب یا غیراستاندارد
چرا فلاش بک ضروری است؟
سرعت برگشت شعله بسیار زیاد است و اپراتور هیچ فرصتی برای بستن دستی شیر گاز ندارد. بنابراین وجود فلاش بک در مسیر هر دو شیلنگ گاز اجباری است.
طبق مقررات ایمنی آلمان، باید چهار فلاش بک در دو سر شیلنگ ها نصب شود.
ویژگی های فلاش بک استاندارد
- استاندارد AS 4603
- حک نام و لوگوی سازنده
- شماره سریال و Batch Number
- جهت جریان گاز
- مدل و سایز توصیه شده توسط سازنده دستگاه
شروع ایمن کار
پاک سازی شیلنگ ها قبل از روشن کردن مشعل
- گاز را در هر شیلنگ به صورت جداگانه باز کنید.
- اجازه دهید گاز آزادانه جریان یابد تا شیلنگ کاملاً از آب، آلودگی و رسوبات پاک شود.
- شیرها را ببندید.
- این کار باید در محیطی با تهویه مناسب و بدون شعله یا جرقه انجام شود.
این مرحله باید پس از هر دوره عدم استفاده از دستگاه انجام شود.
ایمنی شعله
شکل شعله در نوک نازل یکی از مهم ترین نشانه های سلامت سیستم است.
شعله بی ثبات یعنی خطر
- کاهش کیفیت جوش
- افزایش احتمال Backfire
- افزایش ریسک برای اپراتور
علل بی ثباتی شعله
- تماس نازل با میلگرد
- گرفتگی نازل
- افت فشار گاز
- گرم شدن بیش از حد نازل
اقدامات فوری هنگام وقوع Backfire
- ابتدا شیر اکسیژن را ببندید
- سپس شیر گاز سوختی (استیلن)
- شیرهای سیلندر را نیز ببندید
- شیلنگ ها را با آب سرد کنید
- نازل، شیلنگ و اتصالات را کاملاً بررسی کنید
- تا خنک شدن کامل حلقه آتش، کار را از سر نگیرید
بازرسی پس از Backfire
پس از هر مورد Backfire، فلاش بک ها، شیلنگ ها، اتصالات و نازل ها باید از مدار خارج شده و توسط فرد متخصص بررسی شوند. حتی اگر ظاهر آن ها سالم باشد، ممکن است از داخل آسیب دیده باشند.
جمع بندی
Backfire یک هشدار جدی است و نشان می دهد بخشی از سیستم دچار نقص شده. با رعایت اصول زیر می توان احتمال آن را به حداقل رساند:
- استفاده از فلاش بک استاندارد
- نگهداری و تعمیرات منظم
- پاک سازی شیلنگ ها قبل از کار
- کنترل فشار گاز
- استفاده از تجهیزات مناسب
- آموزش صحیح اپراتورها